Promotieonderzoek

Op deze pagina vind je meer informatie over mijn promotieonderzoek naar kwaliteitscultuur in het onderwijs. Dit onderzoek voer ik uit onder begeleiding van Prof. Jeroen Huisman (Centre for Higher Education Governance Ghent (CHEGG) – Universiteit van Gent) en Dr. Lydia Schaap (senior onderzoeker Lectoraat Organiseren van Verandering in Onderwijs – Kenniscentrum Leren en Innoveren – Hogeschool Utrecht). Voor dit promotieonderzoek heb ik een viertal studies uitgevoerd. Deze studies worden hieronder nader beschreven.

Heb je vragen over mijn onderzoek of wil je een keer sparren? Neem contact op via de link hieronder.

praatplaat kwaliteitscultuur versterken

Deelstudie 1: theoretische verkenning van versterkende en belemmerende factoren van kwaliteitscultuur

De sociotechniek heeft in de jaren 50 van de vorige eeuw per toeval ontdekt wat collectief ervaren eigenaarschap en leren in je baan doet voor zowel de professionals in de organisatie (gelukkiger, minder uitval) als voor de organisatie als geheel (succesvol je strategische doelen halen). In deze studie onderzoeken we de bruikbaar van de sociotechniek als theoretische lens om naar kwaliteitscultuur in het onderwijs te kijken. De sociotechniek lijkt geschikt als theoretische lens om naar kwaliteitscultuur te kijken in het onderwijs en biedt concrete handvatten om een kwaliteitscultuur te versterken.

Legemaate, M., Grol, R., Huisman, J., Oolbekkink– Marchand, H., & Nieuwenhuis, L. (2022). Enhancing a quality culture in higher education from a socio-technical systems design perspective. Quality in higher education, 28(3), 345-359. https://doi.org/10.1080/13538322.2021.1945524

Kwaliteitscultuur artikel

Deelstudie 2: dieptestudie naar versterkende en belemmerende factoren van kwaliteitscultuur

In deze diepgaande casestudie worden versterkende en belemmerende elementen van een kwaliteitscultuur onderzocht. Hierbij maken we gebruik van de theoretische les van de sociotechniek (zie omschrijving studie 1). De resultaten laten zien dat bij het werken aan een kwaliteitscultuur, paradoxen naar voren komen zoals:

  1. Aandacht voor het individu versus aandacht voor het collectief ervaren eigenaarschap,
  2. Aandacht voor de technische systemen in de organisatie (besluitvorming, taken & verantwoordelijkheden en informatie & feedbacksystemen) van de organisatie versus aandacht voor de sociale systemen (competenties en gedrag).
  3. Sturing top-down versus aanmoedigen van initiatieven bottom-up.

Vanuit de paradox theory weten we dat om succesvol met een paradox om te gaan, je beide kanten van de paradox mee moet nemen. Dat is ook exact wat de sociotechniek bepleit vanuit een systemisch perspectief. Omgaan met paradoxen vraagt om  iets doordachtere acties i.p.v. de korte termijn quick fix.

Legemaate, M., Schaap, L. and Oolbekkink-Marchand, H. (2025), “Enhancing a quality culture in higher education: navigating paradoxes”, Quality Assurance in Education, Vol. ahead-of-print No. ahead-of-print. https://doi.org/10.1108/QAE-09-2024-0195

Deelstudie 3: verbinden van verbeteren en verantwoorden voor het versterken van een kwaliteitscultuur

Werken aan kwaliteit in het onderwijs bestaat uit twee hoofdprocessen, namelijk: het verbeteren van de kwaliteit en het verantwoorden van de kwaliteit. In een kwaliteitscultuur dienen verbeteren en verantwoorden met elkaar verbonden te zijn (ESG, 2015). In de praktijk worden deze processen vaak los van elkaar uitgevoerd.

In deze dieptestudie bij een drietal opleidingen van een Vlaamse Hogeschool is middels interviews in kaart gebracht welke beelden docenten, onderwijsadviseurs en opleidingscoördinatoren hebben bij het verbeteren van kwaliteit en het verantwoorden van kwaliteit.

De data laten zien dat docenten continu bezig zijn met het verbeteren van het onderwijs waar zij verantwoordelijk voor zijn. Op de vraag waar zij zich op baseren om hun onderwijs te verbeteren komt naar voren dat zij zich veelal baseren op hun persoonlijke overtuigingen en beelden van goed onderwijs. Docenten, onderwijsadviseurs en opleidingscoördinatoren zijn niet goed op de hoogte zijn van wie welke kwaliteitseisen stelt aan de opleiding. Dit is een mogelijke verklaring voor waarom mensen verantwoording als spannend ervaren. In een van de drie opleidingen was net een formeel verantwoordingsmoment geweest, men was verbaasd dat men als opleiding eigenlijk goed bezig was. Daar was men zelf niet bewust van.

De bevindingen van deze studie pleiten ervoor dat als je een kwaliteitscultuur wilt versterken, het van belang is om met elkaar een gedeeld beeld te creëren van de beoogde kwaliteit. Dat maakt het mogelijk om die kwaliteit te monitoren, collectief te verbeteren en ook successen te vieren. Kortom: het zorgt ervoor dat een opleidingsteam meer in control is over de kwaliteit en hier pro-actief aan kan werken.

Dit artikel is nog niet gepubliceerd.

praatplaat kwaliteitscultuur versterken

Deelstudie 4: vragenlijst kwaliteitscultuur

Voor de vierde deelstudie van mijn promotieonderzoek heb ik een vragenlijst ontwikkeld om de kwaliteitscultuur te meten evenals de versterkende en de belemmerende factoren voor een kwaliteitscultuur. Voor de versterkende en belemmerende factoren is gebruik gemaakt van inzichten uit de sociotechniek (zie beschrijving studie 1). Deze vragenlijst is afgenomen bij 438 docenten in het hoger beroepsonderzoek.

Dit artikel is nog niet gepubliceerd.